Twierdza BOYEN
Strategiczna fortyfikacja z XIX wieku, strzegąca przesmyku między jeziorami Niegocin i Kisajno
Twierdza Boyen w Giżycku powstała w latach 1843 – 1855 jako obiekt blokujący strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Na początku kwietnia 1843 r. król Fryderyk Wilhelm IV wydał rozkaz rozpoczęcia budowy twierdzy. Opracowany został projekt, który zakładał wybudowanie na planie sześcioboku ziemno–murowanego fortu zaporowego w bezpośrednim pobliżu miasta na tzw. Wyspie Giżyckiej.
Do fortu miały prowadzić drogi wjazdowe przez bramy Giżycką, Kętrzyńską, Prochową i Wodną, zaś całość otaczać miał mur Carnota o długości 2303 m. Ceremonia wmurowania kamienia węgielnego mająca miejsce 4 września 1844 r., stanowiła początek właściwego etapu budowy Twierdzy.
W roku 1846 postanowiono uhonorować jednego ze zwolenników i inicjatorów budowy tego obiektu, generała von Boyen, nadając powstającej twierdzy jego miano. Bastiony otrzymały nazwy: Hermann, Ludwig, Leopold (od imion generała) i Schwert, Recht oraz Licht (od symboli umieszczonych w herbie generała – Miecz, Prawo i Światło).
Twierdza została przygotowana dla załogi liczącej około 3000 żołnierzy. Garnizon giżycki utworzono w 1859 roku. Od roku 1889 w Giżycku funkcjonowała komendantura, natomiast w 1902 roku w Twierdzy Boyen umieszczono składnicę artyleryjską.
Rola giżyckiego fortu w działaniach militarnych podczas obu wojen światowych
§Z punktu widzenia strategii obronnej linia Wielkich Jezior Mazurskich odgrywała istotną rolę. W przededniu I wojny światowej naturalne elementy terenowe i wybudowane wokół Twierdzy Boyen umocnienia miały zablokować, na czas rozstrzygnięcia na froncie zachodnim, wkraczającą do Prus Wschodnich armię rosyjską. W tym momencie giżycki fort odgrywał również istotną rolę w mobilizacji wojsk na terenie Mazur, a gdy po przeprowadzeniu mobilizacji większość armii została wyprowadzona z Giżycka, w mieście pozostało pod komendą płk. Busse ok. 4000 żołnierzy. Siły te przeprowadziły liczne wypady godzące w poszczególne oddziały nadciągającej armii rosyjskiej, a następnie w sierpniu 1914 roku skutecznie broniły Twierdzy Boyen przed rosyjskim natarciem.
Po I wojnie światowej zmieniono zastosowanie twierdzy, tworząc w niej między innymi szpital. W przededniu II wojny światowej Twierdza Boyen była jednym z punktów zbornych armii niemieckiej, która z terenu Prus Wschodnich wkroczyła na terytorium Polski. Brygada Forteczna „Lötzen” wchodziła w skład grupy Armii „Nord” nacierającej ku Mławie i Modlinowi i brała udział w walkach m.in. pod Wizną. W okresie wojny w fortyfikacji miał swą siedzibę Fremde Heere Ost (Obce Armie Wschód – XII Wydział Sztabu Generalnego przy OKH – wywiad na ZSRR) szkolący żołnierzy z armii gen. Własowa, którzy przeszli na niemiecką stronę. W czasie ataku na miasto w styczniu 1945 roku twierdza została opuszczona bez walki.
OPERACJA BOYEN
Na kanwie wydarzeń z okresu 1 wojny światowej, od lat odbywa się Święto Twierdzy Boyen – Operacja Boyen, czyli szereg dynamicznych inscenizacji historycznych. Centralnym punktem Święta Twierdzy Boyen jest „Bój o Twierdzę” – największa inscenizacja historyczna w Polsce poświęcona I Wojnie Światowej. W widowisku poza 300 rekonstruktorami wykorzystywane są konie, działa i pirotechnika filmowa. Samo Święto Twierdzy Boyen to nie tylko walka i dioramy historyczne, lecz również szereg innych wydarzeń (jarmark, konkursy, koncerty, wystawy, warsztaty dla najmłodszych, pokazy wojskowe), które rokrocznie przyciągają rzesze widzów.
Formularz kontaktowy
Masz pytania, sugestie lub chcesz dowiedzieć się więcej o tej twierdzy?
Zapraszamy do kontaktu!
Chętnie odpowiemy na Twoje pytania, udzielimy dodatkowych informacji i pomożemy w zaplanowaniu wizyty. Jeśli reprezentujesz instytucję, organizację lub jesteś pasjonatem historii – tym bardziej zachęcamy do nawiązania współpracy. Twórzmy razem żywą mapę dziedzictwa fortecznego!